آشنایی با جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹-۱۳۶۷) – همشهری آنلاین

این در حالی است که نوع رفتار دولت ایران با پناهندگان افغان در سه دهه گذشته بینظیر بوده است و سازمان ملل نیز در این خصوص از ایران تشکر کرده است؛ اما به نظر میرسد، دولت افغانستان قصد دارد بخشی از مشکلات داخلی خود را از طریق مهاجرت اتباعش به کشورهای همسایه و ورود ارز از این کشورها حلوفصل کند. از طرف دیگر، جمهوری اسلامی ایران توانست با جلب نظر برخی از اعضای غیردائم، شماری از اصلاحات مورد نظر خود ــ نظیر بند ششم (در باب بررسی مسئولیت مخاصمه)، بند هفتم (مسئله بازسازی خسارات ناشی از جنگ) و بند هشتم (در مورد افزایش امنیت و ثبات منطقهای) ــ را در متن پیشنویس قطعنامه بگنجاند. اقدامات سیاسی ایران پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸. بر اساس اظهارات وزیر کشور در ۱۳۹۴، تعداد افغانستانیهای مقیم ایران دو میلیون و ۵۰۰ هزار است که از این مقدار صرفاً یکمیلیون اجازه اقامت موقت دارند. اسرائیل امروز سامانههای پدافند هوایی یا سامانههای پدافند موشکی را که بتواند با این موشکها مقابله کند، در اختیار ندارد.

وی با ابراز این که جمهوری اسلامی ایران قطعا برای تسهیل برخی گفتگوها میان حکومت سرپرست در افغانستان و برخی افراد و رهبران سابق تلاش خواهد کرد، ادامه داد: ولی در نهایت حتما تهران در موضوعات داخلی این کشور دخالتی نخواهد داشت و این مردم افغانستان هستند که تصمیم میگیرند اما آنچه واضح مینماید این است که مردم نیز از جنگ خستهاند و هر حرکت و اقدام جنگطلبانه و آشوبآور را محکوم میکنند و جمهوری اسلامی ایران هم به مانند سایر مسائل در کنار ملت افغانستان ایستاده است. هیچ تضمینی برای جلوگیری از جنگ ناخواسته به ویژه جنگ هایی که بدخوانی نیات سرچشمه آن هستند، وجود ندارد؛ چون هیچ کدام از کشورها نیات خود را به طور کامل و آشکار اعلام نمی کنند و حتی اگر چنین کنند، سایر دولت ها راهی برای راستی آزمایی آن ندارند. در نهایت با مذاکرات پنهانی انگلستان و آمریکا، ایران و عربستان مسئولیت سیاسی و نظامی خلیج فارس را برعهده گرفتند. جمهوری آذربایجان نیز با فاصله بیشتری نسبت به گرجستان نیز ممکن است به ناتو ملحق شود و در نهایت ارمنستان هم اگر به این نتیجه برسد که روسیه در ضعف است و نیاز امنیتی پیدا کند، به سمت عضویت در ناتو سوق پیدا خواهد کرد.

این تهدید نیز در قبال اخذ امتیازات بیشتری برای مهاجران افغان انجامیافته و قطع روابط تجاری دو طرف با حجم دو میلیارد دلار در سال بهعنوان ضمانت اجرای آن تلقی شده است. اظهارات اشرف غنی احمدزی در تهران گویای بخشی از سیاست جدید ژئوپولیتیکی افغانستان در قبال ایران از طریق اهرمهای متعدد آبی است. افغانستان به رودهای هیرمند و هریرود بهعنوان یک ابزار سیاسی نگاه میکند و دکترین سیاست خارجی خود در قبال ایران و پاکستان را بر این مبنا قرار داده است. از سوی دیگر سلطه پشتونها بر ساختار سیاسی این کشور ظرفیت ستیزهجویی با ایران را بالابرده است. احداث سد سلما پس از احداث سد دوستی در شمال خراسان بود، یعنی تلاش ایران برای کاهش وابستگی به هیرمند، با پاتکی جدید از سوی کابل روبرو شد. با خالی شدن هر روستای مرزی، هزینههای انتظامی و امنیتی تأمین امنیت مرز افزایش مییابد و استانهای مجاور نیز با خشکی و همچنین افزایش جمعیت و درنتیجه حاشیهنشینی و مشاغل کاذب روبرو میشوند. ادامه این سیاست باعث تعطیلی حیات در نیمه شرقی ایران شده و بحرانهایی چون بیکاری، مهاجرت، ریز گردها، حاشیهنشینی و از همه مهمتر جنگ داخلی بر سر آب را پدید خواهد آورد.

این فراینده بهنوبه خود میتواند در آینده موجب بحرانهای اجتماعی بر سر منابع آب در درون سرزمین شود. درحالیکه ناخرسندی اصلی ایران بر سر حقابه هیرمند است، غنی عملاً با چالش حقابه حوزه آبی هریرود که تأمینکننده آب خراسان است، از یک کد ژئوپولیتیکی مهم استفاده کرده و پیام تهدیدآمیز روشنی به ایران داده است. در جبهه مقابل روسیه از جنوب در حال پیشروی شکننده در اوکراین است و در عین حال تحریمهای همهجانبه غرب را به منزله اعلان جنگ به خود تلقی کرده است و به همین دلیل غرب و دستگاههای اطلاعاتی آن هر آن ترس آن را دارند که دامنه جنگ گسترش یابد (حمله احتمالی به مولداوی) یا شدت و حدت آن غلیظتر از پیش شود. غرب میخواهد بر بروی برخورد وحشیانهاش با مهاجرین افغانستانی سرپوش بگذارد و دارد مسیر انحرافی درست میکند. رهبر مقاومت لبنان با اشاره به اینکه اظهارات آمریکا درباره جنگ علیه ایران، صرفا برای ترساندن و اعمال فشار بر تهران است، گفت: «ایران یک کشور، دارای حاکمیت است که آمریکا از جنگ با آن، واهمه دارد. و دوم اینکه علاوه بر هیرمند، جبهه جدیدی در هریرود بازشده است! اشرف غنی در این چند جمله بهخوبی بخش بزرگی از نیات ژئوپولیتیکی افغانستان در خصوص ایران را تبیین کرده است.

دیدگاهتان را بنویسید