اوضاع اجتماعی ایران قبل از اسلام – تاریخ ما

این کتاب در واقع به این مردم و نیز انعطافپذیری آنان همزمان با ظهور این کشور بهمثابه یکی از توانمندترین قدرتهای خاورمیانه، تقدیم شده است. این کتاب در واقع به این مردم و نیز انعطاف پذیری آنان همزمان با ظهور این کشور به مثابه یکی از توانمندترین قدرت های خاورمیانه، تقدیم شده است. در دوران حکومت او پاکستن ، خیوه و ترکمنستان از ایران جدا شدند و انگلستان ، هرات و افغانستان را اشغال کرد .توسط انگلیس اشغال گشت .

دِرَنگِیان در درنگیانه یا سیستان (غرب افغانستان کنونی و شرق ایران کنونی)، مکائیان در مکائیه یا مَککُران (بلوچستانِ ایران و پاکستان کنونی)، هیرکانیان در هیرکانیا یا گرگان (جنوبغربِ ترکمنستان کنونی و شمال ایرانِ کنونی)، پَرتُوَهئیان در پارتیه (شمالشرق ایران کنونی)، تپوریان در تپوریه یا تپورستان (گیلان و مازندران کنونی)، آریازَنتا در اسپدانه در مرکزِ ایرانِ کنونی، سکاهای تیزخود در الانیه یا اران (آذربایجان مستقل کنونی)، آترپاتیگان در آذربایجان ایرانِ کنونی، مادایَه در ماد (غرب ایرانِ کنونی)، کُردوخ در کردستانِ (چهارپارهشدهی) کنونی، پارسَی در پارس و کرمانِ کنونی، انشان در لرستان و شمال خوزستان کنونی. در تاریخ ایران، آریایی ها شامل تعداد زیادی از نژاد سفید پوست بودند که احیانا سرزمین اولیه آن ها از شمال دریای سیاه و خزر تا حوالی رودهای سیحون و جیحون بوده است.

پیش از ورود آریاییان به فلات ایران تمدنهای بسیار کهنی در این محل شکفته و پژمرده شده بودند و تعدادی نیز هنوز شکوفا بودند. خسرو انوشیروان پادشاه محبوب ساسانیان بود که برخی از تاریخ نویسان ، او را بزرگترین پادشاه ایران دانسته اند، در این که او بزرگترین شاه سلسله ساسانی بوده تردیدی نیست زیرا پادشاهی عادل و سختگیر، جنگجو و مدبر، سردار و دلیر بود. تنها کلمه های دیوان، دفتر، دبیر، (کاتب)، دبستان (مکتب)، و ادیب (با فرهنگ) نبود که از نظام حکومت ایران ساسانی به نظام حکومت اسلامی ایران انتقال یافت، بلکه همانا خط و زبان نگارش دیوان عهد ساسانی هم، برای ایران روزگار خلفای راشدین و امویان بر جا ماند و تصدی کار دیوانها و دفترها بر عهده افرادی که از ایرانیان نامسلمان کمافی السابق قرار داشت تا آن که در اواخر سده اول هجری مردی از تازه مسلمانان سیستان (صالح بن عبدالرحمان) در دوره حکومت حجاج بن یوسف بر ایران که کوفه مرکز آن بود با همکاران دیگر در افتاد و لجوجانه خط دیوانهای مربوط به عراق و پارس را از پارسی پهلوی به عربی برگردانید؛ اما دفاتر مالیاتی خراسان و ماوراءالنهر که مرکز آنها در مرو بود، بر همان منوال سلف به خط و زبان پهلوی باقی ماند.

در ادامه به برآمدن رضاخان و حکومت ملی پهلوی پرداخته و پس از ماجراهای مهم دوران محمدرضاشاه پهلوی از جمله ماجرای مصدق و کودتای ۲۸ مرداد، وارد بخش انقلاب اسلامی و ایران کنونی میشود. اروپاییان سده نوزدهم عموما پادشاهان قاجار را به چشم نمونه کاملی از «مستبد شرقی» میدیدند. یرواند آبراهامیان، در ارزیابی ریشهای تاریخ معاصر ایران مدرن، افزون بر بررسی جامع سده بیستم، موضوعاتی نظیر اکتشاف نفت، دخالتهای خارجی، نقش دودمان پهلوی و همچنین انقلاب 1357 و زایش جمهوری اسلامی را مورد واکاوی دوباره قرار داده است. یرواند آبراهامیان، در ارزیابی ریشهای تاریخ معاصر ایران مدرن، افزون بر بررسی جامع سده بیستم، موضوعاتی نظیر اکتشاف نفت، دخالتهای خارجی، نقش دودمان پهلوی و همچنین انقلاب ۱۳۵۷ و زایش جمهوری اسلامی را مورد واکاوی دوباره قرار داده است.

یرواند آبراهامیان، در ارزیابی ریشه ای تاریخ معاصر ایران مدرن، افزون بر بررسی جامع سده بیستم، موضوعاتی نظیر اکتشاف نفت، دخالت های خارجی، نقش دودمان پهلوی و همچنین انقلاب 1357 و زایش جمهوری اسلامی را مورد واکاوی دوباره قرار داده است. حکومت اسلامی اعراب در ایران، پس از پیروزی اعراب در برابر ساسانیان شروع شد ، که امویان اولین حکومت آنها بودند. ایران در این بین تجربیات دیگری را نیز از سر گذرانده است که از جمله می بایست به جنگ خانمان سوز عراق، دگرگونی های جامعه در سه دههٔ اخیر و از همه تازه تر، توسعه و گسترش دولت و مبارزه برای قدرت در میان نخبگان قدیمی، روشنفکران و طبقه متوسط تجاری اشاره کرد.

ایران در این بین تجربیات دیگری را نیز از سر گذرانده است که از جمله میبایست به جنگ خانمانسوز عراق، دگرگونیهای جامعه در سه دههٔ اخیر و از همه تازهتر، توسعه و گسترش دولت و مبارزه برای قدرت در میان نخبگان قدیمی، روشنفکران و طبقه متوسط تجاری اشاره کرد. در زمان زرتشت و قبل و بعد از آن، زنان ایرانی از حجابی کامل برخوردار بوده اند.برابر متون تاریخی، در همه آن زمانها پوشاندن موی سر و داشتن لباس بلند و شلوار و چادر رایج بوده است و زنان با آزادی در محیط بیرون خانه رفت و آمد میکردند و هم پای مردان به کار میپرداختند.

نویسنده که یکی از ممتازترین تاریخ نویسان ایران کنونی به شمار می رود، در این اثر همزمان با بررسی فراز و نشیب های سیاست های بین المللی و منطقه ای کشور، با چیرگی هرچه تمام تر مردم ایران را در کانون توجه اش قرار داده است. این کتاب در سال ۲۰۰۸ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شده است در ارزیابی ریشهای تاریخ معاصر ایران مدرن، افزون بر بررسی جامع سده بیستم، موضوعاتی نظیر اکتشاف نفت، دخالتهای خارجی، نقش دودمان پهلوی و همچنین انقلاب۱۳۵۷، زایش جمهوری اسلامی تا دولت اصلاحات را مورد واکاوی دوباره قرار داده است. ریچارد فرای درباره نقش دهقانان در تمدن فرهنگ اسلامی اضافه میکند: این گروه بسیار دهقانان، که به اسلام گرویده بودند، باز همچنان سنتها و ادبیات حماسی ایران را نگاهداری می کردند.

سلطهای که به طور مستقیم و غیر مستقیم راه نفوذ اقوام دیگر را به هر گوشه و کنار ایران باز کرد و از طریق ازدواجهای قهری و غیر آن به اختلاط خونها و قومیتها دامن زد. از زمان پيدايش امپراتوران ايران (۵۵۰قم) عيلام از ولايات خراجگزار ايران شد. کريستن سن، آرتور، (1382)، ايران در زمان ساسانيان، ترجمة رشيد ياسمي، تهران، انتشارات ساحل. عریان، سعید، (1382)، راهنمای کتیبه­های ایرانی میانه:پهلوی و پارتی، تهران، انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور. روحی ارباب. انتشارات علمی و فرهنگی. دیاکونوف، ا. م.، (1380)، «تاریخ ماد»، ترجمهٔ کریم کشاورز، انتشارات علمی و فرهنگی. پیگولووسکایا، ن و دیگران (1353)، تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سده هجدهم ، ترجمه کریم کشاورز، تهران، پیام.

کتاب نایاب ” تاریخ ایران مدرن یکی از شاهکارهای مورخ بزرگ یرواند آبراهامیان میباشد. کتاب نایاب “تاریخ ایران مدرن” شاهکار مورخ بزرگ “یرواند آبراهامیان” میباشد. این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟ در مطلب بعدی به این موضوع خواهیم پرداخت که چگونه تاریخی که در بالا به آن اشاره کردیم به زندگی مردم در طول قرنهای بعد کمک کرد و چگونه ایرانیان در دوران پس از اسلام به پیشرفت هنرها، معماری و سایر موارد کمک کردند. گفته می شود که مولانا در این دوره از تاریخ زندگی می کرد.

اگر بخواهیم تاریخ ایران پیش از اسلام را بررسی کنیم باید از مردمانی که در دوران نوسنگی در فلات ایران زندگی میکردند نام ببریم. پس از مغولها، تیموریان (۱۵۰۶-۱۳۷۰ م) به خاک ایران هجوم آوردند و بار دیگر سرزمین ایران را عرصه تاخت و تاز و غارت قرار دادند. بیش از آنکه مناسب تاریخ دان ها باشد، برای دانشجویان و علاقمندان تاریخ که قصد دارند به طور خلاصه ولی جامع در جریان وقایع 200 سال اخیر ایران قرار بگیرند کاربردی است. کتاب بیش از آنکه مناسب برای تاریخدانها باشد، برای دانشجویان و علاقمندان تاریخ که قصد دارند تا به طور خلاصه ولی جامع در جریان وقایع 200 سال اخیر ایران بگیرند کاربردی است.

البته باید اشاره کرد که پس از حکومت ایلخانا، در نقاط مختلف ایران ، حکومت های کوچک دیگری وجود داشتند مانند سربداران ، جلایریان ، چوپانیان، مظفریان و دیگر حکومت های کوچک دیگر. نقاط شرقی ایران و نیز طبرستان و گیلان دیرتر از نواحی غربی به تصرف مسلمانان درآمدند. ويسهوفر، يوزف، (1382)، ايران باستان(از 550 پيش از ميلاد تا 650 پس از ميلاد)، ترجمه مرتضي ثاقب فر، تهران، ققنوس. لوکونين، ولاديمير گريگورويچ، (1372)، تمدن ايران ساساني، ترجمه عنايت الله رضا، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي.

داندامايف، آ. محمد، (1373)، ايران در دوران نخستين شاهان هخامنشي، ترجمهي روحي ارباب، انتشارات علمي و فرهنگي. ميراحمدي، مريم، (1369)، كتابشناسي تاريخ ايران در دوران باستان، تهران، انتشارات اميركبير. نفيسي، سعيد، (1342)، تاريخ اجتماعي ايران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران. فراي، ريچارد نلسون، (1383)، ميراث باستاني ايران، ترجمهي مسعود رجبنيا، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي. فراي، ريچارد نلسون، (1383)، تاريخ باستاني ايران، ترجمه مسعود رجب نيا، تهران، شرکت انتشارات علمي و فرهنگي. بياني، شيرين، (1381)، تاريخ ايران باستان از ورود آرياييها به ايران تا پايان هخامنشيان، تهران، انتشارات سمت. نيبرگ، هنريك ساموئل، (1383)، دينهاي ايران باستان، ترجمهي سيفالدين نجمآبادي، كرمان، انتشارات دانشگاه شهيد باهنر كرمان، چاپ اول.

بويس، مري، (1375)، هخامنشيان، ترجمهي همايون صنعتيزاده، تهران، انتشارات توس، چاپ اول. بويس، مري، (1381)، زردشتيان، باورها و آداب ديني آنها، ترجمه عسکر بهرامي، تهران: ققنوس. کمرون، جورج گلن، (1381)، ايران در سپيده دم تاريخ، ترجمة حسن انوشه، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي. گوتشميد، آلفردفن، (1379)، تاريخ ايران و ممالك همجوار آن (از زمان اسكندر تا انقراض اشكانيان) ترجمه كيكاووس جهانداري، تهران، انتشارات ققنوس. مجموعه کاملی از کاخ ها، خانه ها و گرمابه، معابد و ایوان موزاییک اکثر کتیبه ها، سنگ نگاره ها و موزاییک نگاره های این شهر به موزه های بزرگ جهان جلوه ویژه ای بخشیده اند.

خوشبختانه مجموعه آثار یرواند آبراهامیان در فیدیبو در دسترس مخاطبان قرار گرفته و علاوه بر کتاب تاریخ ایران مدرن دیگر آثار او مثل «ایران بین دو انقلاب»، «کودتا»، «مردم در سیاست ایران» و «جستارهایی دربارهی تئوری توطئه در ایران» موجود است. در این بخش تاریخ ایران در زمان مادها، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان مورد تحلیل و گزارش قرار گرفته است. سرزمین ایران سرآمد زیباییها و ظرافتهاست، مردم ما حامل فرهنگی عمیق و ریشه دار، با آمیزه ای از دین و تاریخ هستند. زرینکوب، عبدالحسین، (1381)، «تاریخ مردم ایران»، (ایران قبل از اسلام)، انتشارات امیرکبیر.

دیدگاهتان را بنویسید