تعلیم و تربیت کودکان، دیدگاه اسلام

مفهوم روان شناختی شخصیت و مفهوم اخلاقی ملکه و مفهوم قرآنی شاکله به همین پایداری اشاره دارد. حجت الاسلام نصیرعابدینی، کارشناس ارشد روان شناسی یکی از جنبه های حساس تربیت کودک را تربیت جنسی و پرورش او براساس حیا و عفت عنوان می کند و می گوید: سفارش اسلام برای تربیت جنسی کودک به سه دوره مهم زندگی او یعنی دوره پیش از سن تمیز، دوران سن تمیز و دوره بلوغ و پس از آن مربوط می شود و می افزاید مهم ترین توصیه اسلام برای تربیت جنسی کودک در دوره پیش از سن تمیز پوشیده نگه داشتن عمل زناشویی از دید کودک است.

9. همیشه به آنها پند و اندرز ندهید فقط گوش کنید و گوش کنید. اما به راستی آیا تا به حال از خود پرسیدهایم که تا چه اندازه به ارزشهای اسلامی و اعتقادات باور داریم که بخواهیم آنها را به فرزندان خود منتقل کنیم! شکوفایی هر موجودی متناسب با استعدادها و هدف آفرینش او است؛ ازجمادات تا نباتات و از نباتات تا حیوانات و از حیوانات تا انسان. 1- هماهنگی عضلات و اعضای بدن 2- تمایلات متعادل و عدم پرخاشگری 3- عاملی برای تفکر و خلاقیت 4- آموختن بسیاری از اصول اخلاقی و اجتماعی دربازی که حضرت علی (ع) نیز در این باره می فرمایند: هر کس کودکی در خانه دارد با او بازی کند.

والدین باید با بهره گیری از این 4 روش و الگوهای متفاوت تربیتی ، یک شیوه متعادل تربیتی را بکار گیرند وعشق خود را نثار کودکان کرده و با تعیین محدودیت ها، آن ها را در مسیر درست قراردهند. از سوی دیگر، پدر به لحاظ مدیریت كلان خانه و حمایت جدّی از اعضای خانواده، به ویژه همسر، نقش مهم خود را ایفا می نماید و این تأثیر در طول این دوره ادامه دارد.

2.متولی؛ گسترش مفهوم تربیت از محیط آموزشگاهی به تمام عوامل شکل دهی تغییر در جان انسان مانند محیط اجتماع. مگر آنکه گفته شود این دسته بندی را با نگاه از بیرون درباره آنچه که قرآن بیان داشته است میتوان انجام داد، وگرنه در خود قرآن هر جا پای تربیت واقعی و حقیقی ـ و نه موهوم و خیالی ـ در میان بوده، همزاد و همنشین تقدیس و والایی است. در همین خصوص، نقل میکنند که پیامبر اکرم (ص)، حسن (ع) و حسین (ع) را به پشت خود سوار میکرد و میفرمود: «نیکو شتری است، شتر شما» (۳۴) بنابراین قبل از هر چیزی باید اعتماد و علاقه جوانان را به خود جلب کنیم تا به آنچه آموزش میدهیم، اقبال داشته باشند.

اخلاق مقاصد را تا سر منزل نهایی ترسیم و از آن دفاع می کند و تربیت اخلاقی نقشه رسیدن به مقاصد و غایات اخلاق را ترسیم می کند. در این مرحله گزارشی از فرایند طبیعی رشد که به صورت یک قانون و فراتر از اختیار انسان صورت می پذیرد ارائه می شود و به نوعی جبرهای حاکم بر رشد اخلاقی انسان بیان می شود. این امر اختیاری یا مستقیما متعلق اختیار قرار می گیرد (عمل، رفتار) و یا بالمآل اختیاری است (صفات، ملکات، هیآت نفسانی و منش). از آنجا که تربیت اخلاقی به معنی ایجاد انسان اخلاقی است لازم است پیش از ورود به مباحث آن سیمای انسان اخلاقی معلوم گردد.

4. خوب است کودکان در حضور و دید والدین بازی کنند تا خطاهای اخلاقی با تذکر بر طرف شود. با توجه به تأثیر مادر خوب در شکلگیری شخصیت طفل و پرورش همهجانبه او و در نتیجه بهسازی جامعه، در اسلام انتخاب همسر، عفت و اصالت خانواده، تقوا و توصیههای مهمی شده است، چنانکه برخی ویژگیهای مرد خوب را نیز بیان داشته است که دین اسلام حتی وجود غذای حلال یا حرام را در تربیت فرزندان مؤثر میداند و آن را در خلق و خوی فرزندان اثرگذار دانسته است. اخلاقیات هر فرد وجامعه مجموعه ای از خوب ها و بدها ویا پسند ها و ناپسندهای مورد قبول آن فرد یا جامعه است.

خداوند در سورهی مبارکهی عصر میفرماید: «انسان غرق در زیان است مگر ایمانداران شایسته کار که یکدیگر را به حق و صبر سفارش می کنند.» اهل سلوک، داشتن رفیق طریق را از لوازم طی مسیر میدانند که هرگاه انگیزهها رو به ضعف گذارد، یکدیگر را تقویت کنند و نیز آیینهی عیبنمای یکدیگر باشند .درآیهی مورد بحث میفرماید: از میان شما یک جمعی باشند که با عنایت به ضرورت تجهیز، خود را بسازند و جامعه را به خوبی و فرمانهای خدا بخوانند. در مورد خالی الذهن بودن کودک از ادراک، خدای تعالی در قرآن کریم، سوره نحل آیه 78 میفرماید: «وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لَاتَعْلَمُونَ شَیًْاً؛ خداوند شما را از شکمهای مادرانتان خارج کرد در حالی که چیزی نمیدانستید.» کلام خداوند متعال از خالی الذهن بودن قلب و ذهن کودک از هر گونه آگاهی و ادراک میباشد.

حضرت امام صادق (ع) میفرماید: «بهترین میراث پدران برای فرزندان، ادب است نه مال و ثروت! برای اینکه کودکتان مسئولیت پذیر شود مناسب با توانایی و سن او به کودکتان وظایفی را محول نمایید و به او در مورد بی اهمیتی به کارهای منزل چیزی نگویید. یادگیری نماز صحیح، یکی از آموزشهای خاص تربیت فرزند از نظر اسلام این دوران است که با دقت تمام از سوی والدین باید به فرزندان آموزش داده شود آموزش نماز دارای اهمیت ویژهای است و کودکان و نوجوانان بهتر است از ابتدای این دوران به برگزاری نماز بپردازند.

یادگیری نماز صحیح، یکی از آموزشهای خاص این دوران است که با دقت تمام از سوی والدین باید به فرزندان آموزش داده شود آموزش نماز دارای اهمیت ویژهای است و کودکان و نوجوانان بهتر است از ابتدای این دوران به برگزاری نماز بپردازند. پژوهشها نشان میدهد، خانوداههائی که بیش از یک اتاق خواب برای خود و فرزندان ندارند و فرزندان نیز در اتاق والدین میخوابند، فرزندانشان به بلوغ زودرس دچار میشوند!

در روایتی از حضرت علی (ع) نقل شده است که خطاب به فرزندش امام حسن مجتبی (ع) فرمودند: «فرزندم، قبل از این که دلِ نرم تو سخت، و فکرت مشغول شود، من به تربیت تو اقدام کردم» (16) در نگاه دینی، برای داشتن فرزند سالم و صالح؛ علاوه بر انتخاب همسری اصیل و دیندار، رعایت مسائلی مانند زمان و چگونگی آمیزش و نیز دقت در تغذیه حلال و مناسب در دوران بارداری و شیردهی ضروری است.

البته فطرت را نشیب و فراز است و بر اثر غفلت و غبار معصیت رو به پستی و انحراف مینهد؛ از این رو، هدایت و بیداری و باروری آن به مراقبت و تربیت نیاز دارد. پیامبر اکرم (ص) میفرمایند: «فرزند شایسته، دسته گلی از جانب خداوند است که میان بندگان قسمت میکند.» (11) برای رسیدن به چنین موهبت عظیمی، شایسته است که والدین با آگاهی تمام با تربیت صحیح کودکان، راه را برای رسیدن به چنین مرحلهای بگشایند. بدین ترتیب دانش تربیت باید به همه این موارد توجه تفصیلی کند.

به بیانی که گذشت، فلسفه تعلیم و تربیت از دیدگاه انسان مداری شکل و ساختار و محتوای ویژه ای می یابد و قلمرو تعلیم و تربیت به همین جهان خاکی و مادی محدود می شود و از سطح خواسته ها و امیال مادی بشر فراتر نمی رود. 7. با ابراز علاقه، آنان را از ابتلا به عقب ماندگی عاطفی نجات دهید. زیرا آنان در سنی نیستند که از ما استدلال بخواهند. پیامبر اکرم (ص) خطاب به مولا علی (ع) میفرمایند: «یا علی، لعنت خدا بر پدر و مادری باد که فرزند خویش را به عصیان وادارند و باعث قطع رابطه محبت شوند.» (38) گاهی والدین از رفتار پرخاشگرانه فرزندان خود شکوه و شکایت میکنند، در حالی که نمیدانند که خود آنان محرک پرخاشگری جوانان خود میباشند؛ زیرا جوان بر اساس دارا بودن روحیه جوانی، در مقابل هر محرکی که برایش غیر منطقی جلوه کند، واکنش نشان میهد.

دیدگاهتان را بنویسید