جزوه آموزش نجوم :: نجوم اسلامی

حدود دو سال پیش، یکی از دانشجویانم که الان استاد دانشگاه صنعتی اصفهان است، نامهای نوشته بود که دکتر منصوری مطلبی در مورد شما و در مورد این دانشگاه (دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان) نوشته و مقداری به من اعتراض داشته است. زمانی که مرحوم کیاستپور در قید حیات بود نسبت به برگزاری چنین جشنوارهای تأکید داشت که بعدها توسط شورای علمی مرکز آموزش نجوم ادیب اصفهان به تصویب رسید. ابوریحان چند سالی بزرگتر از ابن سینا بود، اما این خصوصیت ابوریحان در مکتب ابنسینا نبود؛ البته در مکتب “زکریای رازی”، “ابن هیثم” وجود داشت. مرکز فرهنگیشان بغداد (در عراق امروزی) بود، جایی که در قرن هشتم کتاب المجسطی بطلمیوس به زبان عربی ترجمه شد.

این مرکز هر ماه با هدف ترویج نجوم اقدام به برگزاری رصدهای آسمان شب و نیز سلسله همایشهای “باشگاه نجوم اصفهان” میکند. اصفهان – جشنواره ملی ترویج نجوم ادیب یادمان زندهیاد پروفسور احمد کیاستپور با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد. دوازده سال است که دیگر مسئولیت این دانشگاه با من نیست. علاوه بر این، تصاویر مشاهده شده از تلسکوپهای جدید نشان میدهد کهکشان راه شیری تنها جزئی از یک خوشه محلی است که شامل ابرهای ماژلان، کهکشان امراهالمسلسله، کهکشان کوچک نزدیک آن و چند کهکشان کوچک دیگر است که به طور کلی ۱۹ عضو را تشکیل میدهند.

در ترم دوم حداکثر یک تا دو روز تعطیلات ۲۲ بهمن داریم و دانشجویان ۱۵ اسفند امتحان میدهند و از ۲۵ اسفند هم دانشگاه تعطیل میشود. ترم دوم هم از ۱۵ بهمن شروع میشود که تعطیلات ۲۲ بهمن را داریم؛ تعطیلات عید نوروز که عملاً دانشگاهها از ۱۰ اسفند خالی میشوند و تعطیلات تا ۱۴ و ۱۵ فروردین ادامه دارد و معمولاً ترم دوم زایل میشود. ترم سوم هم از ۱۵ فروردین آغاز شده و تا پایان خرداد ادامه دارد و سپس امتحانات دانشجویان برگزار شده و تعطیلات تابستانی آغاز میشود. راهی که من اندیشیدیم این بود که اول مهر تا آخر آذر یک ترم است؛ به این شکل که ۱۰ هفته درس میدهیم و در ۱۵ آذر یک هفته امتحان گرفته و سپس دانشجویان یک هفته استراحت میکنند.

موید این مطالب ، علامه حسن زاده ، کتاب دروس هیئت درس 14 ص 41 . این مبحث از پیچیدهترین دروس المپیاد نجوم است و نیاز به شهود بالای فیزیکی و ریاضیاتی مهارت بالا در محاسبه انتگرال دارد. سحابی که ستاره های خوشه پروین در صورت فلکی ثور را در برگرفته اند از نوع بازتابی است . این تصاویر به صورت خودکار توسط رصدخانه دینامیک خورشیدی ناسا (Solar Dynamics Observatory) بهروزرسانی میشود.

سحابی تاریک : هیچ نوری ندارد و به صورت یک فضای سیاه دیده میشود. بخوانید: علمی که پشت هیچ حصار و دیواری حَبس نمیشود! برای اینکه قید و بند پایشان نیست، و الا مقررات دانشگاههای آمریکا و ایران هیچ فرقی با هم ندارند، فقط نحوه عمل و فرهنگی که حاکم است (باعث تفاوت میشود). در طول ۵ سال فقط یک حلقه شلنگ از دانشگاه گم شد، در شرایطی که فضای دانشگاه، نگهبان نداشت. گفتم اجازه بدهید فقط به کار نظری در اخترفیزیک نپردازیم و یک تلسکوپ کوچک هم داشته باشیم تا بتوانیم کارهای رصدی انجام دهیم.

مهمتر از همه اینکه برای خرید تلسکوپ عجله نکنید. وی با اشاره به اینکه باید به مفاهیم با دقت توجه کرد زیرا ممکن است در ظاهر تعیین کننده نباشند اما در باطن و در درازمدت نشان دهنده کاری هستند که فرد انجام میدهد، یادآور شد: تا زمانی که آماتور معنی کیفیت بد میدهد، تصورات اشتباه نیز وجود دارد و برخی ممکن است تصور کنند، منجم آماتور کارش جدی نیست؛ این برداشت کاملاً مردود است و در واقع منجم حرفهای، مستقل از کیفیت کارش، بابت آن پول دریافت میکند. مستند Planet Earth II اولین مستند شبکه BBC می باشد که با کیفیت ۴K فیلم برداری می شود.

این هم درست است، اما از خودمان و از دیگران کیفیت نمیخواهیم و استاندارد کار، نداریم. اگر یک دانشگاه ادعا میکند که دارم کار میکنم، آیا کاری که انجام میدهد طبق استاندارد هست یا نه؟ دولتها و آدمها این تمایل را دارند، اما فرهنگ این جامعه همه را بد میداند و هرکسی در تعامل با دیگری میخواهد بر زیردستش نظارت کند و اگر بالادست است، دست روی دست میگذارد که مبادا کاری کند که بالادستی نپسندد و چون به من نظارت دارد، پس بهترین کار این است که دست روی دست بگذارم که نه “بد” باشد نه “خوب”! شما در اینجا برای هر کاری باید اجازه بگیرید و حتی برای آب خوردن از وزیر علوم باید اجازه بگیرید و این بازدارنده است.

در این قسمت باید همه چی درمورد ستاره ها شکلاشون بدونی . در زیرتیتر معرفی منابع المپیاد نجوم درمورد منابع مطالعهی نجوم کروی بیشتر توضیح میدهیم. به این ترتیب دانشجویان بیشتر در دانشگاه حضور دارند؛ البته حفظ این تاریخها به انضباط شدیدی نیاز دارد. از خیلی سال پیش به خودم و دانشجویانم گفتم اگر روزی دو صفحه کتاب فیزیک نخوانم، آن روز خودم را فیزیکدان نمیدانم و در کار فیزیکدان هم دخالت نمیکنم و این قرار را تا به امروز حفظ کردهام و این موضوع، یکی از تعهداتم به خودم است.

همان سالها، استانداری وقت زنجان به من نامه نوشت که شما چرا برای حفظ و حراست از اموال دولتی، برای دانشگاه دیوار نمیگذارید؟ استدلال من این بود که خُب آقای استاندار که میگویی چرا دیوار نمیگذارم و از اموال دولتی حراست نمیکنم! در این دوره آقای سید امیر سادات موسوی دانش آموز ملایری، برنده مدال طلا و موفق به کسب بالاترین نمره در بین دانش آموزان شرکت کننده شد. ایران حدود 7 سال بعد در سال 2003 یا همان 1382 برای اولین بار، تیمی برای شرکت در المپیاد نجوم فرستاد که توانستند 3 مدال برنز بهدست بیاورند.

در سالهای بعد کاسموس ساگان بارها و بارها پخش شد تا به پربینندهترین مجموعه تلوزیونی جهان بدل شود. زمانی که ابزارهای دقیق و تلسکوپها تولید شدند دید بشر نسبت به جهان تغییر کرد و با گذر زمان به نظریات بیشتری در مورد علم نجوم و اخترشناسی ارائه کردند. اقدامی که در بسیاری از دانشگاههای بزرگ جهان هم انجام شده است، اما سایر دانشگاههای کشور هنوز نتوانستهاند جسارت و شهامتی که پروفسور ثبوتی در برداشتن این حصارها و دیوارها به خرج داده است را تکرار کنند و این سَد ذهنی همچنان پابرجاست.

به گفته نعمتالله ریاضی، رییس وقت رصدخانه ابوریحان بیرونی، این رصدخانه فعالترین مرکز رصدخانهای کشور و نخستین رصدخانه پس از رصدخانه مراغه – قرن هشتم هجری – است که در ایران تأسیس شد و تاکنون در میان رصدخانههای فعال و حرفهای، جایگاه برجستهای را در زمینه تحقیقات و رصدهای نجومی به خود اختصاص داده است. لذا به مدارها ، مدارهای عرض جغرافیایی نیز گفته میشود . طول جغرافیایی عددی بین صفر تا 180 درجه است . اولین و مهمترین قدم برای آشنایی هدفمند با اجرام آسمان ، دانستن موقعیت جغرافیایی محل رصد آسمان ، روی زمین است. یکسال قبل از دپارتمان نجوم دانشگاه “پنسیلوانیا” برگشته بودم و آشنایی داشتم که آنها یک تلسکوپ کوچک با آینه ۵۰ سانتیمتری داشتند و کارهای خوبی انجام میدادند؛ من هم مورد مشابهی را برای دانشگاه شیراز پیشنهاد کردم که موافقت هم شد.

با دانشگاه مشهد آشنایی داشتم و در سالهای ۴۶-۱۳۴۵ به عنوان میهمان از دانشگاه شیراز، در آن دانشگاه تدریس کرده بودم. در صورتی که نمرات دانش ­پژوهی بسیار پایین باشد به ایشان مدالی تعلق نخواهد گرفت و با اهدای یک دیپلم افتخار از وی قدردانی به عمل می آید. کسانی که نمرهشان بین ۵۰٪ تا ۶۵٪ میانگین سه نفر اول باشد، دیپلم افتخار دریافت میکنند. ۷- کسی که بیشترین نمره را در مسابقات کسب کرده باشد، به عنوان برنده مطلق شناخته میشود و جایزه ویژهای دریافت میکند. کسی که بیشترین نمره را در مسابقات کسب کرده باشد، به عنوان برنده مطلق شناخته میشود و جایزه ویژهای دریافت میکند.

دیدگاهتان را بنویسید