روزنامه رسالت (1391/02/25): ارسطو و فیلسوفان مسلمان

اگر شما میخواهید در زمرهی ائمه هدی و حضرات معصومین(ع) باشید، پس همانند آنها عمل کنید و به آنها تأسی نمایید. مجتهدي در پايان، با بيان اينكه بايد امكانات گذشته خود را بشناسيم و بفهميم، تاكيد كرد: تاريخ گذشته ما پر از امكانات است، امكانات واقعي گذشتگان را بشناسيم و بر اساس آن آينده واقعي خود را بسازيم و گسست را هم بشكافيم. به این ترتیب این مجموعه را با تمام تفاوتها و فاصلههایی که به حسب ظاهر دارند باید ذیل عنوان تفکر و اندیشه فلسفه غرب مورد مطالعه قرار داد که در تک تک آنها جوهر اندیشه فلسفی ملحوظ است و میتواند اهل اندیشه را هریک به فراخور خود به تأمل و تفکر وا دارد.

هر چند افلاطون ابتدائا به ندرت از واژهی جوهر (اوسیا) استفاده میکرد، اما «واژهی اوسیا در محاورات متاخر بیشتر به کار رفته است» (فتحی، ۱۳۸۵، ص ۱۷۶). تصويري كه من براي اين بحث در نظر گرفتهام درخت نخل است كه كمي هم شبيه ساير جانداران است. ما از نظر منطق نميتوانيم هويت خود را به حد تام تعريف كنيم. برای مثال افلاطون در فایدون میگوید، «یگانه علت زیبایی آن است که از «خود زیبایی» چیزی در آن است و به عبارت دیگر از خود زیبایی بهرهای دارد» (افلاطون، ۱۳۸۰، ص ۵۰۵) یا این عبارت که «برای پدید آمدن یک چیز علتی دیگر نمیشناسم جز بهرهیافتن از «خودِ آن چیز»» (افلاطون، ۱۳۸۰، ص ۵۰۶).

یک کتاب، کتابی 9 جلدی و کلاسیک از کاپلستون است که سالها در ایران توسط دانشجویان و علاقهمندان به فلسفه مطالعه شد. اگر بخواهیم فلسفه های اسلامی را با تک تک فلسفه های موجود در جهان مقایسه کنیم ، روشن است که ماهها وقت طلب خواهد کرد ؛ حتّی اگر بخواهیم مقایسه ای اجمالی و کلّی بین فلسفه های غربی و فلسفه های اسلامی انجام دهیم باز مطلب به درازا خواهد کشید ؛ لذا در این نامه ، نقاط مشترک سه مکتب فلسفه اسلامی ( فلسفه مشّائی ، فلسفه اشراقی و حکمت متعالیه ) را در یک طرف قرار می دهیم ، و نقاط اشتراک غالبی فلسفه های غربی را هم در طرف دیگر قرار می دهیم ، تا بتوان مقایسه ای اجمالی بین این دو انجام داد.

1- برهنگى زنان كه طبعا پيامدهايى همچون آرايش و عشوهگرى و امثال آن همراه دارد مردان مخصوصا جوانان را در يك حال تحريك دائم قرار مىدهد تحريكى كه سبب كوبيدن اعصاب آنها و ايجاد هيجانهاى بيمار گونه عصبى و گاه سر چشمه امراض روانى مىگردد، مگر اعصاب انسان چقدر مىتواند بار هيجان را بر خود حمل كند؟ خليفه از آن جهت بخود حق داد اين موضوع را قدغن كند كه تصور ميكرد اين مسئله داخل در حوزه اختيارات ولی امر مسلمين است هر حاكم و ولی امری ميتواند از اختيارات خود بحسب مقتضای عصر و زمان در اين گونه امور استفاده كند .

عشق و دوستى، بسيارى از احساسات را با هم در بر می گيرد. همانطور که درباره «زنان» از نظریات ارتجاعی و مبتنی بر تبعیض برخوردار است (ارسطو، سیاست ، ۱۳۳۷ : فصل سوم و …). ۳۸٫ شور اشراق (گفت ـ نوشت¬هایی درباره شعر و شخصیت شماری از حکما و ادبا)؛ تألیف / حوزهی هنری؛ چاپ اول: ۱۳۷۶ ش/۱۹۹۷ م. من نميگويم كه فلسفه ميتواند اين مسائل را حل كند ولي اگر فلسفه نميتواند اين مسائل را حل كند، هيچ چيز ديگر هم نميتواند چنين كاري انجام دهد، ولي ارزش فلسفه لااقل در اين است كه درباره قابل حل بودن يا نبودن اين مسائل به پژوهش ميپردازد .

در نتیجه فراطبیعت گرایی گرایشی است از فلسفه اخلاق که تحت تأثیر فرامین الهی شکل گرفتهاست. اهميت اين كار پيش رو، در آن است كه، به فرزند شما امكان مى دهد تا به طرح سوال بپردازد و يا اگر سوالى را مطرح كرديم، خود به دنبال پاسخش باشد. از طرف دیگر، ارسطو چنان به اهمیت جهان محسوس و امکانات سکونتگاهیِ «عقل» در آن، در مقام «خانة امرکلی» باور داشت که جداً تلاش میکند تا در جهان تجربی به ویژگیهای دیگر موجوداتِ عالم هستی توجه نشان دهد و ویژگیهای هر یک را به عنوان وضعیت هستی شناسانهشان معرفی کند. در نتیجه هدف افلاطون از ارائهی نظریهی مُثُل نه تنها تبیین هستی شناختی جهان، بلکه نجات معرفت از چنگال تغییرات دائمی جهان محسوسات بود.

پس در اولین قدم، مى توان گفت: هدف قانون تربیت است. يعنى در مورد مسائل مختلف، يك پيشنهاد ثابت عملكردى نداريم. در اين مقاله در مورد اينكه ايراني كيست، صحبت كردهام. به طور کلی می توان گفت که مکاتب فلسفی به سعادت بشر می اندیشند، و هدف زندگی را رسیدن به سعادت می دانند اما در تعریف و مصداق سعادت نظرهای متفاوتی وجود دارد. خواستن علوم، هدف اصلي است اما اصل كار، پيدا كردن راهي است كه ما را به آنجا ميرساند. بدون آن، اقدامات ما تصادفی و بی هدف خواهد بود.

2 – از میان بر ها استفاده نکنید، زیرا باعث بی نظمی و عدم تداوم و در نتیجه به وجود آمدن احساس ناامنی برای مخاطبان شما می شود. حال آنکه تیزبینی ارسطو احتمالا باعث نمی شد تمامیت هالیوود و سینمای صنعتی را یکجا و در یک مقام بپذیرد و احتمالا بین آثار خوب و بد آن فرق می گذاشت. او بدين منظور به خوانش فارابي به عنوان موسس فلسفه اسلامي در مهمترين كتابش يعني الجمع بين راي الحكيمين ميپردازد و نشان ميدهد كه بر خلاف نگرش رايج، فارابي در اين كتاب، قصد آشتي دادن ميان افلاطون و ارسطو را ندارد بلكه ميكوشد نشان بدهد كه اين هر دو از يك منبع سيراب شدهاند و تنها مرجع حقيقي يك فلسفه راستين، خداست، يعني ديدگاهي كاملا منطبق با معرفتشناسي قرآني چنانكه فلاطوري نشان داده است.

اندیشه ها و دیدگاه فلسفی، اخلاقی و سیاسی ارسطو بسیار مورد توجه فیلسوفان مسلمان بوده است، تا جایی که در کتب و آثار این اندیشمندان، ردپای نظریات ارسطو دیده می شود. او با چه كوشش و زرنگي باورنكردني موفق به انجام خيلي كارها ميشود هرچند كه البته تعصب فوقالعاده شيعي دارد چون در جوانياش قتل عام شيعيان را به چشم ديده است و لذا شمشير را از رو بسته است. او باید بکوشد تا با ترکیبی از علوم بازاریابی، جامعه شناسی، فلسفه، روان شناسی و عرفان، موجبات علاقمند شدن و حمایت کردن مردم از نام تجاری شما را فراهم کند.

مدیر برند شخصی حقیقی یا حقوقیست که شما را تا قلب مردم همراهی می کند و شما را محبوب دل های مردم و یا مخاطبان مد نظر شما می کند. به نظر من آنچه آقایان فرمودند، خوب بود. خداوند در سوره نساء، آیه 7 می فرماید: «یا ایها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحدة و خلق منها زوجها و بث منهما رجالا و نساء کثیرا و اتقوا الله الذی تسائلون به و الارحام ان الله کان علیکم رقیبا»; ای مردم، بترسید از پروردگار خود که شما را از یک تن آفرید و از او جفتش را بیافرید و از آنان مردان و زنان بسیاری گسترانید و بترسید از خداوندی که از او و از ارحام پرسش می شود.

3-از جهت آن که تاریخ فلسفه عبارت از تکاپوى دراز مدت انسانى براى«کشف حقیقت»و تحلیل آن است و در واقع نوعى تحلیل واقعیت از زوایاى متعددى مىباشد، از این حیث فى نفسه امرى جذاب و مطلوب به شمار مىرود. فلسفه به دلیل ماهیتی که دارد و با برهان سرو کار دارد، از جانبداری های احساساتی و نتیجه گیری های عجولانه به دور است. باوقار بودن: زن عفيف از هر كار سبك و نامناسبي كه موجب جلب توجه ديگران شود پرهيز مي كند.

پوشیدن زن خود را از مرد بیگانه یکی از مظاهر لزوم حریم میان مردان و زنان اجنبی است، همچنانکه عدم جواز خلوت میان اجنبی و اجنبیه یکی دیگر از مظاهر آن است. پرسش از چیستی فلسفه شاید یکی از سختترین و چه بسا سخت ترین سوالی باشد که هر اهل فلسفه ای در همان سرآغاز کار و تا زمانی که به فعالیت فکری خود ادامه میدهد خود را با آن مواجه میبیند. اصلااز فلسفه ورزی مرادم پرداختن به یک رشته آکادمیک مثل سایر رشته ها نیست.

یکی از مهمترین خصوصیات یک برند انتقال حس مهم بودن به مردم و مخاطبان خود می باشد. در هر كتاب به دو مفهوم كه هميشه در كنار هم می آيند، مانند خشونت و عدم خشونت، استفاده از زمان و هدر دادنش، عادى بودن و عادى نبودن، كلام و سكوت، خجالت و به خود باليدن و … عسکری، مرتضی، ازدواج موقت در اسلام، مترجم محمد جواد مکرمی، تهران، مجمع علمی اسلامی، ۱۳۷۷ش. هر علمی برای خود روشی دارد که این روش، طریقه رسیدن علم به اهداف خود را مهیا می سازد.

این نوع از مطالعات تاریخی عموماً در حوزة فعالیتهای علمی روانشناسان، جامعهشناسان، انسانشناسان و مورخان است. ممکن است کسی از او انتظار داشته باشد که در ادامه بگوید که این آراء فلسفی صرفاً به آن دلایل، غیرقابل قبول هستند؛ اما او چنین نمیکند. اگر بخواهیم به زبان ساده بیان کنیم برند نامیست که گروهی از مردم عاشق آن باشند. برند نامیست که گروهی از مردم عاشقانه از آن حمایت می کنند. عاشق به جز معشوق به چیز دیگری توجه نمی کنند، برای او می جنگد، او را مقایسه نمی کند و تا پای جان از او حمایت می کند، بنابراین اگر مردم عاشق شما باشند و برای شما رقیبی نبینند، شما صاحب یک برند خواهید شد.

زنی به حضور امام صادق علیه السلام رسید و گفت: من قصد ندارم شوهر کنم تا مرا نزد خدا فضلی باشد و اجر و ثوابی به من تعلق گیرد. ارادهاي كه حفظ ميكند كه من ايراني هستم و دستبردار نيستم؛ خواه در تهران باشد، خواه در امريكاي شمالي، امريكاي جنوبي، اسپانيا، آلمان، انگلستان و هركجا كه باشد او خود را حفظ ميكند و اين همان عشق به وطن است و فقط همين ميماند.

دیدگاهتان را بنویسید