سرچشمه و خاستگاه فلسفه اسلامی

وی به طور مفصل درباره تربیت پاسداران سخن می­گوید زیرا فرمانروایان از میان همین پاسداران انتخاب میشوند. سلسله مقالات«فلسفه اسلامی یا فلسفه مسلمانان» متکفل ارائهء مباحثی در جهت شناخت و معرفی«ماهیت فلسفه اسلامی»است.از آنجا که شناخت کامل هر پدیدهء در گرو علم به علل چهار گانه آن،یعنی علل وجودی (فاعلی و غایی)و نیز علل ماهوی(مادی و صوری)آن است،بنابراین معرفت به موضع موردنظر نیز مستلزم آگاهی به تمامی ابعاد آن میباشد.در مقاله نخست از این سلسله به طرح آراء اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان درباره این موضوع پرداخته شد-در آن مقاله با ناموجه شمردن عنوان فلسفه عربی،به تقابل بنیادین دو عنوان فلسفه مسلمنان با فلسفه اسلامی اشاره شد و ضمن برشمردن اجمالی دلایل طرفداران عنوان نخست،با انتخاب عنوان دوم یعنی فلسفه اسلامی به عنوان نظریه مختار، دلائل مثبت در جهت این انتخاب و نیز پاسخگوئی به اشکالات و شبهات طرفداران نظریه اول موکول به ارائه تفصیلی این سلسله مباحث شد.

فلسفه، محور هماهنگ سازی علوم به لحاظ مواد و صورت می باشد، یعنی منطق مواد و صورتی را ارائه می کند که بتواند هم صورت را نظام دهد و هم مواد را سامان بدهد تا بتوان حوزه های مختلف علوم را در جهت ارزشی خود هماهنگ کرد. براین اساس می توان مدلی برای شناخت نظام کمّیات و اوصاف کیفی موضوعات ارائه داد که بیان کند موضوع دارای چه اوصافی است و چه نسبتی – صرف نظر از کمیت- بین این اوصاف وجود دارد.

این کتاب، روزه را از دیدگاه آیات قرآنی و احادیث معصومان-علیه السلام- بررسی کرده، آن گاه نظر دانشمندان درباره اهمیت روزه داری را بیان نموده، کتاب را با شناخت فلسفه و اهمیت روزه و دعا و داستان هایی در این زمینه و نیز وقایعی که در ماه رمضان اتفاق افتاده است، ختم می کند. کتاب حاضر که با توجه به آيه هاي قرآن، روايت هاي معصومان-علیه السلام- و تفسيرهاي قرآني تدوين گرديده، تلاشي است در بازشناسي ليلة القدر و ارتباط آن به دستيابي تعريفي از انسان کامل، تبديل و تحول روحي و توضيح اينکه ليلة القدر، فاطمه زهرا-سلام الله علیها- است و درک ليلة القدر با تمسک جستن به امام زمان-علیه السلام- ممکن خواهد بود.

اندیشیدن و آن گونه که امروزه مرسوم است فلسفیدن، دغدغه یونانیان بود و حتی پیش از آن که سقراط دانش را عین فضیلت بخواند و فروتنانه خود را دانا به این دلیل که بر نادانی اش آگاه است بنامد، بسیاری از یونانیان در تلاش برای درک معنای هستی برآمدند. در الگوی توسعه ی غربی که ادامه ی همان الگوهای قبل از انقلاب بود تغییراتی داده شد اما گاهی در مقام عمل همان تغییرات هم قابل اعمال نبوده است و اعمال نشده است . به سوالاتی از این دست پاسخ می دهد که چگونه در عمل و واقعاً مطمئن شویم که بیماران (یعنی کسانی که از نظر زبان، سن، آگاهی و غیره اختلاف دارند) همیشه آگاهی درستی درباره معالجات، منجمله از آثار ثانوی و خطرهای احتمالی آنها دارند.

بيان بعضي مسائل متعلق به روزه و رمضان، از نگاه اهل سنت است كه در آن به طور اختصار، آنچه بر فرد مسلمان انجامش واجب و تركش لازم است، نوشته شده است. سپس اين مقولات را مطرح مي سازد: بيان آداب و شرايط روزه دار، حكمت مشروعيت روزه، نقش روزه در اخلاق، صبر و مقاومت، روزه از نظر قرآن و دانشمندان شرق و غرب و مباحثي از اين قبيل. سپس با بيان رابطه غذا و روزه، نقش آن را در مبارزه با چاقي خاطر نشان مي كند. گفت وگو با برخي نقاره زنان معاصر.

مطالب پاياني كتاب درباره نقاره زنان، آلات موسيقي مخصوص در ماه رمضان، معرفي اماكن و مناطقي است كه نقاره زني در آنجا معمول بوده است. نگارنده، پس از بررسي جنبه هاي گوناگون ماه مبارك رمضان در تاريخ مسلمانان، فضايل روزه را برمي شمارد. آيين نوبت زني يا نقاره زني در ايران پيش از اسلام و پس از اسلام تا زمان معاصر؛ ۴. همچنین شبهه مشهور ابن كمونه،(۵) در باب توحید، و اهمیتی كه حكمای اسلامی، پس از ابن كمونه تا عصر صدرالمتألهین، برای پاسخ به این شبهه قائل شدهاند نیز گواه دیگری بر صحت این مدعاست.

بسیاری از مترجمان مسیحی بودند، که کتب را ابتدا از یونانی به سریانی و سپس به عربی ترجمه میکردند. کتاب مذکور که در نُه فصل به نگارش درآمده است، ابتدا به ذکر گناهان روزمره و اعمال ماه مبارک رمضان می پردازد، آن گاه فضیلت ماه مبارک رمضان را بیان کرده، با ذکر اعمال وارده در این ماه، فلسفه و آثار روزه و مفهوم روزه واقعی را تبیین می نماید، سپس در بخشی دیگر، به معرفی آداب دعا در این ماه می پردازد.

نویسنده با پرداختن به موضوعاتی از قبیل: جسم و روح، برتری انسان، شناسایی روح و جسم سالم، به وادی ماه مبارک رمضان وارد شده، به مطالبی درباره این ماه از قبیل: مهمانی خدا، آداب ورود، احکام روزه، دعای افطار، خودسازی، برنامه های رمضان، شب قدر، روزه داران نمونه و آثار و فواید روزه بر جسم و روان می پردازد. نويسنده در اين اثر، در خصوص سوره قدر، بررسي هايي تفسيري و تحليل هايي روايي را به انجام رسانده و در نهايت، تأويل اصلي ليلة القدر را با امام علي-علیه السلام- مطابق دانسته است.

به گفته «ويل دورانت» در آن روزگار تواناترين مردان برای جانسپاری در راه فلسفه آماده بودند؛ چنانكه سقراط شهادت در راه فلسفه را بر گريز از برابر دشمنان آن ترجيح داد. با درک این تفاوت اساسی بین افلاطون و ارسطو و با شناخت ماهیت فلسفه آن ها بهتر می توان نظر آن ها را نسبت به هنر مورد بررسی قرار داد. خداوند در بیان فلسفه ازدواج در سوره روم آیه 21 می فرماید: یکی از آیات الهی این است که برای شما از جنس خودتان همسری را آفرید تا با او انس بگیرید و آرامش پیدا نمائید و در بین شما دوستی و مهربانی قرار داد و در این امر برای افرادی که اهل تفکر باشند آیات و نشانه هایی وجود دارد.

نتیجتا حقایق و احکام الهی و قرآنی را نباید با علوم متغیر امروزی تحلیل و تفسیر نمود. کتاب فوق با بیانی شیرین و روان، امکان آشنایی نوجوانان و جوانان با برخی اهداف و احکام روزه را فراهم می سازد. کتاب یادشده، حاوی هشت فصل است و در آن، مطالبی همچون: روزه و روزه داری، اهمیت ماه رمضان، آداب ماه رمضان، رمضان در بستر تاریخ، احکام روزه، تقویم عبادی، رمضان و حکایات، رمضان در آیینه نظم پارسی درج شده است. آيين سحر و آواها و نواهاي بيدارسازي در ماه رمضان؛ ۲. با وجود این ادراک شهودی از اخلاق، اکثر ما تعریف روشنی از عدالت در دست نداریم.

دیدگاهتان را بنویسید