منطق قدیم [منطق ارسطویی یا منطق اسلامی] به زبان ساده ⋆ لوکئوم

خیلی استفاده کردم. من یک تعبیری از پایاننامه در جلسات البته برای سطح ۳ میآورم و میگویم که: عنوان پایاننامه برای پایاننامههای حوزوی سطح ۳ شاید زیبندهتر این است که بگوییم آغازنامه است؛ چون اولین کار پژوهشی که یک طلبهی حوزوی دارد انجام میدهد همین است، یعنی خود شما هم اگر الان ورود کنید، این پایاننامه یک آغازنامه برای شماست؛ لذا توصیهای که به طلاب بزرگوار دارم این است که با همین نگاه که میخواهند آغاز کنند، خیلی نگران این موضوع نباشند که دیگر تمام شد. روزه همچنین به انسان اراده قوی انسانی را آموخته و تعلیم می دهد، طوریکه او در حالی که توانایی دارد و می تواند بخورد و بیاشامد بدون اینکه کدام اجبار و مانع ظاهری برای جلوگیری از غذا خوردن و نوشیدنش وجود داشته باشد و کسی و یا چیزی مانع از خوردن و یا آشامیدنش گردد، او هرگز نمیخورد و نمی آشامد.

اینها نقص است، آدم که به کمال برسد دیگر نمی خورد، خداوند نمیخورد و نمیخوابد خواسته ما به او نزدیک شویم و مثل او بشویم، خواسته دست ما را بگیرد، حواس انسان با خوردن و آشامیدن پرت میشود. برای ارسطو که یکسره از عقل پیروی می کرد، براساس استدلال عقلانی، حرکت و تغییر در جوهر غیرممکن بود، زیرا در این صورت دیگر چیزی ثابت باقی نمی ماند تا حرکت در آن اتفاق بیفتد.

این اجازه را به حیوانات ندادهاند که سجاده پهن برای عبادت پهن کنند بلکه تنها به انس و جن اجازه داده شده که اختیاری خدا را عبادت کنند. و حضرت سلمان فارسی رضی الله عنه در مورد چشم دیدش را پنین نقل میکند که قبل از فرا رسیدن ماه رمضان، پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم ما را جمع کردند و در خطبه ای ایراد فرمودند: ای مردم؛ ماه بسیار بزرگی فرا می رسد که همه اش برکت است.

خاکیان در- این شبها وروزهای پر برکت که فاصله زمین وآسمان به حداقل می رسد- آن چنان بال و پر می کشند که برتر از فرشته ها، حضور گرم ذات اقدس را نیز احساس می کنند. ماه مبارک رمضان، ماه نزول قرآن و ماه خیر و برکت و بخشندگی است که به تمامی مسلمانان جهان و مردم میهن ما باعث خیر ومنفعت بزرگی خواهد بود، ازینکه درین ماه قرآن کریم نازل شده است. به عبارت ديگر نهی خليفه نهی سياسی بود نه نهی شرعی و قانونی ، طبق آنچه از تاريخ استفاده ميشود ، خليفه در دوره زعامت ، نگرانی خود را از پراكنده شدن صحابه در اقطار كشور تازه وسعت يافته اسلامی و اختلاط با ملل تازه مسلمان پنهان نميكرد ، تا زنده بود مانع پراكنده شدن آنها از مدينه بود ، بطريق اولی از امتزاج خونی آنها با تازه مسلمانان قبل از آنكه تربيت اسلامی عميقا در آنها اثر كند ناراضی بود و آنرا خطری برای نسل آينده به شمار میآورد ، و بديهی است كه اين علت امر موقتی بيش نبود .

برای این تغییر، ده روز به آن افزودند. چیزی که ازحکمت و فلسفه عبادات مفروضه در اسلام بطور کلی دانسته می شود این است که در انجام هر یک از عبادات مفروضه اسلامی حکمت و فلسفه ظریف و جداگانه نهفته است که با انجام آن عبادت انسان مومن می تواند طهارت، نظافت، صفا و صمیمیت، اخلاص و اخوت، صبر و شکیبایی، تحمل و بردباری و دیگر ارزش های معنوی انسانی را به دست آورد و از این راه بتواند خود را از لجن زار مادیت و گرفتاری های دنیوی بطور مقطعی هم اگر شده برای مدت زمانی رهانیده و به پیرایش و تهذیب اخلاقی و روحی خویش بپردازد تا بدینوسیله بتواند احتیاجات معنوی انسانی و درونی خویش را مرتفع ساخته، روح و معنویات عالی انسانی را در خود تنزیه و تزکیه و پالایش دهد.

اگر در گوشه خلوت و یا به کدام دشت و بیابان دور افتاده هم بوده باشد و به غیر از خدای بزرگ احدی در آنجا و در آن حالت خلوت حضوری نداشته باشد، باز هم با همه توانایی هایش مبنی بر اینکه بخورد و بیاشامد و یا مجامعت کرده روزه خود را نقض نماید، او تنها به واسطه اطاعت و امتثال اوامر و دساتیر خداوندی این کار را نمی کند و به امساک روزه خویش ادامه داده و آن را نقض نمی نماید و امر و دستور خدای بزرگ خویش را اطاعت کرده و از آن سرباز نمی زند که این خود برای انسان مومن درس عظیم دیگری است که با مشق و تمرین روزه می تواند آن را بیاموزد و اگر احیاناً کدام روزی در سنگر جهاد و مبارزه با دشمن واقعی هم قرار گیرد استقامت و پایداری کرده، سنگر را برای دشمن رها نمی کند و با همه زحمات و سختی های جنگ، از خود ایثار و پایداری نشان می دهد.

روزه در واقع عملاً مقدمه بر جهاد و مبارزه و یک نوع نبرد با نفس و خواهشات آن به حساب می رود و شخص روزه دار با تمرین آن به نفس خود می فهماند که در مقابل مشقات و گرسنگی ها باید مقاومت و استواری را بیاموزد و حوصله و تحمل، شکیبایی و امانت داری را فراگیرد. دلایل متعددی وجود دارد که حقیقتا فارابی را سزاوار مطلق و اکبر فلاسفه و هم موسس و بنیاد گذار فلاسفه اسلامیمیکند و همه اینها در به رسمیت شناخته شدن این روز در تقویم ملی ایرانیان به نام فارابی موثر بوده است.

ویلیام اروین این اثر را با پژوهشهای متعددی به رشته تحریر درآورده است و خود نیز یکی از پیروان فلسفه رواقی است. ارضاى غریزه جنسى و تأمین نیازهاى فیزیولوژیک انسان از آثار مثبت ازدواج است؛ ولى مى توان فلسفه و حقیقت ازدواج از نظر اسلام را در سه امر جست و جو کرد: تکمیل، تسکین و تولید. احکام فراوانی در فقه و حقوق به مبانی متّخذ از این منابع معرفتی متکی است؛ نظیر عقلی یا نقلی بودن برائت یا حجیت خبر واحد.

عقلانیت برای حکومت امویان و عباسیان، خطر داشت و به سبب یک رشته مسائل سیاسی رو به تعبد آورده و در مسائل معرفتی از عقل و خرد گریزان بودند؛ ولی انگیزة تفکیک عقل از دین در غرب صیانت کتاب مقدس انجیل از نقد علمی بود؛ زیرا بسیاری از آموزههای کتاب مقدس در توحید، و غیره با علم و خرد، در تعارضند. بهترین غذا برای روح، پرهیزگاری، تقوا، اخلاص و دیانت است. چون الله متعال طبق اراده ازلی خویش، برای تربیت بشر و رسانیدن او به پایه کمال، یک سلسله عبادات و وظایف اخلاقی را تعین نموده وبندگانش را بر اجرای آن مکلف ساخته تا آنان در سایه عمل به آن عبادات و به کار بستن وظایف به کمال شایسته که بدان منظور آفریده شده است منتهی شود و بهره خود را از نعمات الاهی به دست آورد؛ زیرا تا هنگامی که بشراز دام رذایل اخلاقی رها نشود و عملکرد زشت و ناروا گریبانش را رها نکند، نیروهای معنوی و قوای روحانی او همچنان در مرحله استعداد باقی مانده وبه مرحله عمل نزدیک نخواهد شد و تا هنگامی که به مرحله کمال نرسد و استعدادهای عملیش ظاهر نشود، تنها اقراروگفتار در عالم معنا مدار اعتبار نخواهد بود.

خداوند متعال روزه این ماه را بر شما فرض قرار داده است و قیام این شب ها (تراویح) را بر شما سنت قرار داده است.( تراویح برای مرد و زن سنت موکده می باشد). آیا او خواسته است که قدرتش را نشان دهد و قردت خود را به رخ مخلوقات بکشد؟ درست است که او کوشش کرد تا هستی پیشین نفس، استقلال ذاتی از بدن و فناناپذیری آن را به دلایل شناخت شناسی، مثلا از عنصر قبلی در معرفت انسانی، ثابت کند؛ اما همواره تحت نفوذ گرایش اخلاقی و تا اندازه ­ای علایق دینی بود، و در پایان حیاتش می­بینیم که همچنان اصرار می­ورزد که نفس عزیزترین دارایی انسان و مراقبت و مواظبت نفس عالی­ترین کار و وظیفۀ انسان است.

دیدگاهتان را بنویسید