نگاهى به مفهوم سیاست

به حساب نمىآید و با اینکه جزء سیاست هستند از تعریف سیاستبیرون مىمانند. طبیعى است که به هنگام تعریف واژه سیاست و توضیح موضوع و محور علم سیاست،نباید درگیر چنین اختلافاتى بشویم و تحت تاثیر افکار،عقاید و ارزشهاى ویژه مورد قبول خویش قرار بگیریم; چرا که در این صورت ما با مخالفین خود و طرفداران مکاتب دیگر نمىتوانیم زبان مشترک داشته باشیم و با آنها ارتباط برقرار کنیم. ساعی،1384،8) در همین راستا، در سال 1959 «کمیته سیاستهای تطبیقی» در آمریکا تشکیل شد تا تأخیر کشورهای جهان سوم در نوسازی را مورد بررسی و تحلیل علمی قرار دهند. در نتیجه اتخاذ این سیاست ها روابط خارجی با اتحادیه اروپا قطع می شود واتحادیه اروپا با نزدیکی سیاستهای خود به آمریکا خواهان ارجاع پرونده هسته ای به شورای امنیت می شود. غالباً به سادگی، از آن به عنوان عملگرایی در سیاست یاد میشود، به عنوان مثال، چنین میگویند که فرد «به دنبال سیاستهای عملگرایانه» است.

امّا گسترش روابط اقتصادی به سبب مشکلات اقتصادی ایران و بی میلی سوئد به مشارکت در بعضی طرحها در ایران به آهستگی پیش میرفت. عدم عضویت سوئد در پیمانهای نظامی دو ابر قدرت به علاوه رویکرد متوازن این کشور در قبال جنگ ایران و عراق و همچنین برخورد غیرخصمانه آن با جمهوری اسلامی سبب برقراری روابط سیاسی نسبتاً خوب و تماسهای گسترده بین مقامات رسمی دو کشور شد. در ابتدا، اکثر کشورهای اروپایی از داشتن روابط بهتر با ایران استقبال نمودند چرا که بازگشت آنها به بازار ایران را تضمین مینمود، بازاری که در دوران بازسازی پس از جنگ فرصتهای تجاری قابل ملاحظهای در آن وجود داشت. آیت الله خامنهای، رئیس جمهور وقت، در بهمن همان سال از یوگسلاوی و رومانی و آیت اله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس در تیر ماه از پایتختهای کشورهای اروپای شرقی دیدار کردند(FBIS/NES, 26 January1989,62;FBIS/NES, 27 January 1989: 65). یوگسلاوی و رومانی از شرکای اصلی ایران در میان کشورهای اروپای شرقی بودند. بعد از قضیه سلمان رشدی و رو به وخامت گذاشتن روابط با اروپای غربی، ایران با کشورهای اروپای شرقی به موافقتنامههای گسترده و مطلوبی رسیده بود. جناح تندرو کشورهای اروپای شرقی را ترجیح می داد.

موضع منطقی بیطرفی ایران در بحران کویت با استقبال اروپاییها مواجه شد و وزرای خارجه برخی کشورهای اروپایی با سفر به ایران قدردانی خود را از این امر ابراز داشتند. بنابراین ایران درصدد برقراری ارتباطات نزدیکتر و مؤثرتر با کشورهای اروپایی برآمد. امریکا از همان ابتدا به واسطه ارتباط سنتی و استراتژیک با بریتانیا و با اتحادیه اروپا، در جریان گفتگوهای اتحادیه با ایران بود. برداشت مفسرین غربی این بود که انقلاب ایران بدون صدور به آن سوی مرزهایش نمی تواند دوام داشته باشد .(Borowie, 1993: 37) این جنبۀ سیاست خارجی را می­توان در روابط جمهوری اسلامی با سازمانهای بین­المللی به ویژه با سازمان ملل متحد مشاهده کرد. با توجه به این پیش فرض که توسعه سیاست اجتماعی به عنوان بخشی از وظایف نظام سیاسی برای ایجاد عدالت توزیعی و عدالت رویهای در کنار خصلت پاسخگویی و کارایی، میتواند به عنوان یکی از ابزارهای پیشران دولت – ملتسازی در ایران تلقی شود، پرسش مقاله این است که آیا سیاست اجتماعی در ایران ظرفیت پیشران دولت – ملت سازی را داشته است؟ از جملهی خطاهای بزرگی که همیشه میشنفتیم، حالا هم گاهی از بعضی از زبانهای بیمبالات نسبت به حقایق اسلامی صادر میشود این است که «حج را سیاسی نکنید»؛ یعنی چه سیاسی نکنید؟

در حقیقت، تفاوت این تعاریف با تعاریف قبل، تفاوت عام و خاص است، زیرا محور تعاریف نخست هم قدرت است ولى در یک شکل خاص; یعنى، قدرتى که در داخل بنیادهاى حکومتى است و به وسیله نهادهاى خاص حکومتى اجرا مىشود; در صورتى که در این تعاریف، مطلق قدرت اعم از اینکه به صورت نهاد رسمى باشد یا نباشد مورد توجه خواهد بود. این تعاریف یک تفاوت اساسى با تعاریف گذشته دارند و علىرغم آنکه تعاریف اول بر یک فن یا رفتار یا نهاد خاصى و یا یک پدیده اجتماعى تکیه کردهاند، این تعاریف با تعابیر مختلف در واقع به یک علم یا یک رشته علمى اشاره دارند. مصوبه 3 بهمن 1390 شورای وزیران خارجه اتحادیه اروپایی در بروکسل در خصوص تحریم خرید نفت از ایران از اول ژوئیه 2012 و تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بیانگر راهبرد هماهنگ و هدفدار اروپا و امریکا در برابر فعالیت های هسته ای ایران است. این رخداد بطلان این نظر غالب در غرب، به خصوص در اروپا، که عراق میتوانست شریک جدید غرب در خلیجفارس باشد و جایگزین ایران عصر پهلوی گردید، را نشان داد. امّا، با توجه به واکنشهای بینالمللی به بحران گروگان گیری و لزوم حفظ هماهنگی در اردوگاه غرب، به سخنان نوبری توجهی نشد(The New York Times, 24 April 1980: A11) .

دیدگاهتان را بنویسید