چیستی و اهداف تربیت

تحقیقات مستدل زیادی که توسط نهادهای دانشگاهی صورت گرفته نشان میدهد تشویقهایی از این دست و تمرکز صرف بر روی هوش کودک میتواند در واقع از تواناییهای او در سنین بالاتر کاسته و او را از کودکان همسن خود عقبتر نگه دارد. 4-وادار به انجام کاری نکردن و آموزش کارهای مورد علاقه ی کودک آن هم به روش غیرمستقیم و با عمل خود به کارهای مورد نظرکه این مورد درمورد تمام نهادهای تربیتی صدق می کند وچنانچه دراین موارد تناقضی باشد کودک بدلیل میل راحت طلبی ولذت جویی به احتمال فراوان ازمسیر تربیت درست منحرف خواهد شد. او به سخن رسول خدا(ص) اشاره می کند که می فرمایند بستر خواب پسر و پسر، پسر و دختر و دختر و دختر را به هنگام ده سالگی از هم جدا کنید و می افزاید آموزش رعایت حد و مرز معاشرت با جنس مخالف، آداب طهارت و حفظ پوشش هم مربوط به این دوران می شود و بهتر است در این زمینه مادر آموزش دختر را بر عهده گیرد و پدر عهده دار آموزش پسر باشد.

بر اساس مطالعاتی که دربارهی این موضوع در دانشگاه هاروارد انجام شده است، اجازه دادن به بچهها برای ایجاد اشتباهات، ارتقاء قابلیت انعطاف پذیری و ایجاد بستر برای رشد کاردانی و حل مسئله در سوق دادن آنها به سوی موفقیت حیاتی است. هرچند والدین برای خود در این مسیر نقشی فوقالعاده قائل هستند، اما حقیقت این است که مسیری کاربردی برای تضمین موفقیت والدین در تربیت کاملا دلخواه فرزندان وجود ندارد. اما این روان شناس دوران سن تمیز را ـ یعنی سنی که کودک بتواند میان خوب و بد تفاوت قائل شود ـ دورانی مهم تر دانسته و دور نگه داشتن کودک ممیز از هر گونه عامل برانگیزنده جنسی همچون مشاهده ابراز احساسات شدید والدین به یکدیگر، تماشای فیلم ها و تصاویر محرک ماهواره ای، پوشیدن لباس های تنگ و بدن نما، بازی های تحریک کننده رایانه ای وخواندن نوشته های موجود در برخی کتب و مجلات یا ورود به سایت های غیرمجاز و خواندن هرزنامه ها را از جمله مهم ترین این عوامل می داند و همچنین اضافه می کند در این دوران بهتر است افراد بالغ از بوسیدن کودکان جنس مخالف بپرهیزند.

بـديـهـى اسـت كه اگر معلم بخواهد تمام وظايف خطير خود را به شاگردان از راه خطابه و پند و انـدرزعملى كند و از اين راه ، دور نماى آينده اى روشن و اميدبخش را در برابر چشمان آنها نمايان سازد شايد كمتر بتواند به نتيجه رسيده ، موفقيتى كسب كند. عالى انسانى را در نهادشان پرورش داده ، شاگردان را به گوهر هنر و فضيلت بيارايد. موقعي كه رسول اكرم از سفري مراجعت ميفرمود و در رهگذر با كودكان مردم برخورد ميكرد به احترام آنها ميايستاد، سپس امر ميفرمود كودكان را ميآوردند، از زمين برميداشتند و به آن حضرت ميدادند.

رسول اكرم به تعدادي از كودكان نگاه کرد، سپس فرمود: واي بر فرزندان آخرالزمان از پدرانشان. امام باقر – عليه السلام – فرمود: هنگامي که کودک به سه سالگي رسيد به او بگويند هفت مرتبه بگويد لا اله الّا الله (تا بياموزد)، در چهار سالگي به او بگويند که هفت مرتبه بگويد محمد رسول الله (تا ياد بگيرد)، در پنج سالگي رويش را به قبله متوجه كنند و به او بگويند كه سر به سجده بگذارد، در پايان شش سالگي ركوع و سجده صحيح را به او بياموزند و در هفت سالگي به طفل گفته شود: دست و رويت را بشوي و پس از آن به او گفته شود: نماز بخوان.

قال الامام الباقر- عَلَيْهِ السَّلامُ – : إذا بلغ الغلام ثلاث سنين فقل له سبع مرات قل لا إله إلا الله ثم يترك حتى يبلغثلاث سنين و سبعة أشهر و عشرين يوما ثم يقال له قل محمد رسول الله سبع مرات و … قال الامام الصادق – عَلَيْهِ السَّلامُ – : صَلَّي رَسُولُ اللهِ – صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِه – بالنّاسِ ظهرَ مخفف في الرّکعتينِالاخيرتينِ … قال الامام الصادق – عَلَيْهِ السَّلامُ – : انَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيَرْحَمُ الرَّجُلُ لِشِدَّةِ حُبِّه لِوَلَدِهِ.

1) تربیت عمدی: فرد یا افراد تربیت کننده شیوه ی خاصی ازتربیت را درباره ی فردی اعمال می کنند وبرای تربیت خود طرح و برنامه ای دارند به عنوان مثال مادر دست کودک را گرفته و به او راه رفتن را می آموزد. اغلب این دختران به دلیل آن که دارای اندام نابالغ جنسی هستند، دچار افسردگی، کم اشتهایی، اضطراب و در نهایت بیدار شدن میل جنسی زود هنگام شده و مبتلا به بلوغ زودرس می شوند.

حجت الاسلام عابدینی هدف از این دستور را پیشگیری از روبه رو شدن کودک با صحنه های جنسی و پیامدهای آن مطرح می کند و می افزاید: از منظر آیات قرآنی کودکانی که به حد بلوغ نرسیده اند باید در سه وقت از والدین اجازه بخواهند؛ پیش از نماز صبح، در نیمروز هنگامی که لباس های خود را بیرون می آورند و بعد از نماز عشا. مثلاً آیات بعد که به فرشتگان میفرماید: سجده کنید. نیازی نیست که همه پاسخ ها را داشته باشید – از خود گذشتگی کنید. حتماً عواقب آن را به او بگویید و پیشنهاد دهید و انتخاب کنید.

او میآموزد که بدون پریدن میان حرف بقیه تبدیل به شنوندهای قوی شود. باید به گونهای مستقیم به کودک باهوش یادآور شد که فاکتور هوش بدون تلاش و پشتکار کارایی نداشته و در بلند مدت نمیتواند مفید واقع شود. پدر و مادرهایی که دوست دارند صاحب یک کودک باهوش باشند، نباید تحت هیچ شرایطی تلویزیون، کامپیوتر، تبلت و تلفن همراه هوشمند را بدون برنامهریزی در اختیار او قرار دهند. ممکن است کودک باهوش شما در سنین پایین تواناییهای ذهنی بیشتری نسبت به افراد هم سن و سال خود داشته باشد، اما اگر تنها به تشویق این تواناییها بپردازیم، در حقیقت جایگاه تلاش و پشتکار را انکار کرده و این مهارتهای مهم را در سالهای بعد از او گرفتهایم.

یک کودک باهوش در مدرسه دانشآموزی موفق و در جامعه فردی بدون مشکل خواهد بود. تربیت یک کودک باهوش و موفق، دوران بزرگسالی او را هم به عنوان فردی پیشرو تضمین خواهد کرد. این تمرین میتواند از فرزند آنها یک کودک باهوش و پیشرو بسازد. معلم بايد احساس مسئوليت كند و بداند كه سرنوشت افرادى كه به زودى وارد جامعه خواهند شد، بـه دسـت اوسـپـرده شده است و بايد تا آن جا كه ممكن است ، آنها را براى اين زندگى آماده كند و بـكـوشد تا براى جامعه ، انسان واقعى بسازد، نه گرگان و درنده خويان آدم نمايى كه به هيچ وجه نـشـودآنـهـا را انـسـان نـاميد و در حالى كه ظاهرى آراسته و جالب توجه دارند باطنى مخوف و وحـشـتناك داشته ، منافق و رياكار، مردم فريب و نيرنگ باز ، دروغگو و دزد، غارتگر و هتاك ، خيره سر و نابكار وبباشند.

1- اگر انسان به حال خود رها شود در میان ظلمات جهل و کفر و شرک خواهد ماند. هدفی که دربالاذکرشد یک هدف نهایی غایی است حال آن که عاملان تربیت هرکدام اهدف موردنظرخودرادنبال می کنندکه متناسب باعلایق ونگرش های آنهامتفاوت است وکارهای آنهاممکن است به منظور: تربیت پاک کودکان،مفیدواقع شدن آنهابرای جامعه،خیردنیاوآخرت خودوآنهاصورت گیرد. الف- والین باید مظهر عمل باشند نه حرف وهیچ تناقضی بین حرف وعمل آن ها وجود نداشته باشد که موید آیه ی مبارکه ی” اتامرون الناس با لبروتنسون انفسکم ” که درهمین راستا سعدی به زیبایی می گوید: سعدیا گرچه سخندان ومصالح گویی به عمل کار بر آید به سخندانی نیست.

این پژوهشگر اهلبیت(ع) خاطرنشان کرد: متأسفانه گاهی اوقات حوادثی ایجاد میشود که انسانِ دوستدار حقیقت، در مسیری قرار میگیرد که دیگر، رسیدن به کمالات انسانی ایدهآل آن نبوده و به دنبال آن نخواهد بود بلکه ممکن است در مقابل آن موضعگیری منفی نیز داشته باشد. یکی از بزرگان دین به نام سید بن طاووس (ره) نه تنها به سالروز مکلف شدن خود اهمیت میدهد و از آن روز به عنوان بزرگترین عید یاد میکند، بلکه به فکر میافتد تا جشنی برای بالغ شدن فرزند خود ترتیب دهد و از آن روز فراموش نشدنی تجلیل فراوان به عمل آورد. در سنین پایین این روش بسیار موثر است زیرا محرومیت از حضور در کنار پدر و مادر برای کودک دشوار است.نباید فراموش کنیم که تنبیه جسمی کودک به افزایش پرخاشگری، خشونت و میل به ضربه زدن به دیگران و توجیه رفتارهای خشن از سوی کودک تلقی می شود و جایگاهی در شیوه های تربیتی موثر ندارد.

البته نباید فراموش کردن که این راه برای والدین مسیری ساده و آسان نیست. البته به گفته فرهنگ هلاکویی این اصول بسته به شرایط میتواند کمی تغییر کند. اما باید اشتغال محدود اطفال با رعایت وضعیت سنّی، جسمی و روحی−روانی وی صورت گیرد و در این راستا، اصل اعتدال، اصل تسهیل، ضرری نبودن و رعایت مصلحت طفل از جمله شرایط اسلام در کانون تصمیم و اجرای تصمیمِ مربوط به اشتغال اطفال است. همچنین او تصریح می کند: رعایت پوشش و آرایش مناسب از سوی والدین در حضور فرزندان و اجازه خواستن فرزند برای ورود به اتاق خواب در اوقات خلوت والدین از دیگر توصیه های اسلام است.

این را هم بدانید پوشش و آرایش نامناسب والدین بویژه مادر در برابر دید کودک می تواند موجب انحرافات رفتاری و اخلاقی فرزند شده و زمینه ساز انحراف اخلاقی او در آینده شود. این سه وقت برای پدر و مادر خصوصی است و علت اصلی آن که خداوند در قرآن در سه وقت برای ورود به اتاق خواب پدر و مادر اجازه ورود گذاشته این است که در این سه زمان والدین پوشش مناسبی ندارند.

همانطور که گفته شد، ذهن کودکان در سن ورود به مدرسه بسیار پذیرا است و این پذیرش میتواند جنبهی منفی هم داشته باشد. رشته تربیت کودک یکی از شاخه های رشته فنی و حرفه ای می باشد که امروزه بسیار مورد توجه دختران جوان ما قرار دارد زیرا دختران امروز ما مادران فردای جامعه ما هستند. به اعتقاد دکتر فرهنگ هلاکویی سه سال اول زندگی کودک از نظر روانشناسی و تربیتی بسیار حائز اهمیت است و حدود یک سوم شخصیت فرد را میسازد. همچنین ، بر اساس ماده 1179 قانون مدنی برای نیل به هدف مهم تربیت اطفال در خانواده ، قانونگذار به والدین این اجازه را داده است که طفل را تنبیه کنند ؛ ولی این تنبیه باید در حدود تأدیب اخلاقی و مذهبی و با رعایت مصلحت طفل باشد .

در دین مبین اسلام نیز به مسئله تربیت فرزندان در خانواده توجه ویژه ای شده و این مطلب در برخی از مواد قانون مدنی نیز پیش بینی شده است . «تفاوت میان این دو آیه (سوره نساء و مائده) آن است که این آیه (مائده) سفارش می کند که کینهها و دشمنیها شما را منحرف نکند ولی درسورهی نساء میفرماید، علاقهها و وابستگیها شما را از مرز عدالت خارج نکند.» (تفسیرنمونه، ج 4، ص 301) کمتر مسالهای است که در اسلام به اهمیت عدالت نباشد.

دیدگاهتان را بنویسید