چین بازیگر امنیتی جدید در شاخ آفریقا؟

در کنار اصول چهارگانه فوق، چین در سیاست خارجیاش نیز به پنج اصل همزیستی مسالمتآمیز یعنی احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، عدم تجاوز، عدم مداخله در امور دیگران، برابری و نفع متقابل و همزیستی مسالمتآمیز با سایر کشورها را در دستور کار خود قرار داده است و از این رهگذر ضمن دستیابی به صلح و ثبات منطقهای و جهانی، از هر گونه تنش با همسایگان و قدرتهای مهم پرهیز میکند. روابط چین و قاره آفریقا سابقه طولانی دارد، دریانوردی بین سواحل چین و شرق آفریقا در اقیانوس هند از مهم ترین وسایل ارتباط بین دو منطقه بوده است. نهادهایی مانند آژانس فرانسوی کارشناسی فنی بین المللی (Expertise France) که ۶۰ درصد از فعالیت آن در آفریقا متمرکز است، با همکاری آژانس فرانسوی توسعه در این قاره همسو خواهد شد. به گفته آکسفام (Oxfam)، سازمان بینالمللی امداد رسانی، ۵۰ درصد از کمک های فرانسه در سال ۲۰۱۸ در قالب اعطای وام بوده است.

طی چند سال گذشته، تقاضاهای چین، هندوستان و سایر کشورهای در حال توسعه برای خرید بیشتر نفت، گاز طبیعی و دیگر منابع از جمله عوامل اصلی افزایش قیمت جهانی انرژی و سایر کالاها بوده است، هرچند عوامل دیگری نیز در این امر سهیم بودهاند. وی افزود: امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه بارها خواستار ایجاد جهانی متحدتر و همچنین لغو بدهی کشورهای آفریقایی شده است؛ همبستگی بین المللی هرگز تا این میزان ضروری نبوده است؛ شیوع بیماری همه گیر کووید ۱۹ گواه بارز این موضوع است. اقدامات کنترل جمعیت به دلیل نگرانیهای دولت چین در بالا بودن نرخ تولد در بین مسلمانان، افزایش فقر و رشد افراطگرایی بین آنهاست. تحولات رشد اقتصادی در کشورهای پرجمعیت جهان توجهات اندیشمندان این حوزه را به موضوع افزایش جمعیت سوق داده است. در يك دهه گذشته نيز، رشد اقتصادي اين كشور بين ۶ تا ۸ درصد متغير بوده و اين رقم نيز اكنون به ۶٫۵ تا ۷ درصد رسيده است. اين كشور به سمت ايجاد جامعه نسبتاً مرفه، توسعه صنعت بيمه و مديريت بر اموال غيرمنقول، توسعه صنايع خدماتي و گردشگري، ساخت شهرهای مدرن، داشتن يك ارتش بسيار قوي، تبديل شدن به يك قدرت بزرگ فنآوري و صنعتي، ساخت مناطق بزرگ تجارت آزاد، افزايش تجارت خارجي و جذب سرمايه گذاري خارجي، مدرن كردن شهرها و كشور و تاثير گذاشتن بر اقتصاد كشورهاي منطقه و وابسته كردن سایر كشورها حرکت می کند.

این قرارداد در سال ۱۹۹۷ میان دو كشور منعقد شد، اما به دلیل وضعیت خاص عراق امكان اجرا پیدا نكرد. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین در سفر خود به منطقه در اوایل سال جاری میلادی اعلام کرد پکن یک نماینده ویژه برای شاخ آفریقا منصوب خواهد کرد. حضور شدید پکن در این عرصه و فعالیت روزافزون آن در افریقا پرسشهای مهمی درباره ماهیت حضور چین در این قاره و یا به بیان دیگر چه کسی، به چه چیزی و چگونه دست مییابد مطرح میکند. پکن تاکنون درباره اظهارات مطرح شده توسط ترامپ واکنشی نشان نداده است. هدف فرانسه از طریق اصلاح مدل کمک های توسعه ای خود، ایجاد تغییر در سیاست خارجی خود است که وجهه این کشور را در آفریقا بهبود خواهد بخشید. آنها استدلال میکنند که دولت سودان به دلیل حمایت چین، همچنان به نسلکشی در منطقه دارفور ادامه میدهد و از این طریق رژیم موگابه ضمن حفظ بقای خود به نقض حقوق بشر در این کشور میپردازد.

رابرت آی. روتبرگ (Robert I. Rotberg) یکی از عمدهترین دلایل این امر را در اصول حاکم بر کمکها و سرمایهگذاریهای چین در این قاره از جمله عدم تحمیل شرایط خاص خاص برای اعطای وام، توسعه روابط خارجی، اعزام نیروی کارگری به بازارهای آفریقایی و تأمین سرمایه برای کشورهای آفریقایی میداند. با حفظ محیط سالم بینالمللی، داد و ستد و رعایت همه جانبه نظم، نظام فهرست منفی دسترسی به بازار و عملی شدن قانون سرمایه گذاری بازرگانان خارجی، تجارت و سرمایه گذاری تسهیل خواهد شد و با ارائه خدمات عمومی بهتر، از باقی ماندن مؤسسات در بازار چین و ادامه فعالیتهای آنها حمایت میشود. فرانس ۲۴ به نقل از لوئیس-نیکولا ژاندو، سخنگوی سازمان آکسفام عنوان کرد: درج ۰.۷درصد در قانون گام بسیار مهمی به جلو است؛ اگر فرانسه در همین مسیر پیش رود، اقدامات این کشور فراتر از تعهدات کشورهای عضو اتحادیه اروپا در چشم انداز ۲۰۳۰ میلادی خواهد بود. این ها پرسش های مهمی است که تابناک در گفتگو با دکتر «محسن شریعتی نیا» عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی و متخصص امور بین الملل بدان ها پرداخته است. این مقطع را می توان نقطه عطف روابط چین و قاره آفریقا یاد کرد که همزمانی آن با سیاست های گشایش اقتصادی و تعدیل سیاست های ایدئولوژیک و پایان جنگ سرد، باعث گردید تا چین با تدوین سیاست ها و راهبردها بتواند از فضای جدید بهره برد و اهداف اقتصادی، سیاسی و فرهنگی خود را در این قاره پیاده نماید و با استفاده از آرای کشورهای آفریقایی و دیگر کشورهای جنوب در جهت تقویت جایگاه خود در نظام بین الملل گام بردارد، به طوری که اکنون روابط استراتژیک بین چین و قاره آفریقا برقرار شده است و جمهوری خلق چین این نوع روابط را طولانی مدت و با هدف نتایج گسترده در روابط خارجی خود در نظر گرفته است.

دیدگاهتان را بنویسید